Czy po ukończeniu 18 lat potrzebny jest nowy wyrok?
Co do zasady nie. Jeżeli wcześniejszy wyrok, ugoda albo inne orzeczenie zasądza alimenty na rzecz dziecka i nie ogranicza ich do konkretnej daty, osiągnięcie pełnoletności nie powoduje utraty mocy tytułu wykonawczego.
Zmienia się natomiast sposób działania. Wcześniej małoletnie dziecko było reprezentowane najczęściej przez jednego z rodziców. Po ukończeniu 18 lat dziecko uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych i samo składa wniosek egzekucyjny, podpisuje pisma, wskazuje rachunek bankowy oraz odbiera korespondencję.
Wierzycielem od początku jest dziecko, a rodzic jedynie reprezentuje je w okresie małoletności. Dlatego pełnoletnie dziecko może posłużyć się wcześniej wydanym tytułem wykonawczym — nie musi uzyskiwać nowego orzeczenia tylko z powodu ukończenia 18 lat.
Jak pełnoletnie dziecko wszczyna egzekucję?
Jeżeli egzekucja nie była wcześniej prowadzona albo została zakończona, pełnoletnie dziecko składa do komornika podpisany wniosek o wszczęcie egzekucji i dołącza tytuł wykonawczy.
We wniosku powinno wskazać w szczególności:
- swoje aktualne dane, adres i numer PESEL;
- dane dłużnika alimentacyjnego;
- wysokość bieżących alimentów i okres, za który powstała zaległość;
- wszystkie wpłaty otrzymane bezpośrednio od dłużnika;
- numer własnego rachunku bankowego do przekazywania wyegzekwowanych środków;
- znane informacje o pracy, dochodach i majątku dłużnika.
Do kiedy pełnoletnie dziecko może żądać alimentów?
Przepisy nie wskazują jednej granicy wieku, takiej jak 18, 24 albo 25 lat. Obowiązek alimentacyjny rodziców może trwać również po osiągnięciu pełnoletności, jeżeli dziecko nadal nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Znaczenie mają między innymi nauka, stan zdrowia, rzeczywiste możliwości podjęcia pracy oraz starania dziecka o uzyskanie samodzielności.
Rodzic może żądać od sądu uchylenia albo zmiany obowiązku alimentacyjnego, jeżeli zmieniły się okoliczności. Wobec dziecka pełnoletniego może również powoływać się na nadmierny uszczerbek albo na brak starań dziecka w celu usamodzielnienia się.
Dopóki tytuł wykonawczy nie został zmieniony, uchylony albo pozbawiony wykonalności, komornik wykonuje go zgodnie z jego treścią. Komornik nie rozstrzyga samodzielnie, czy pełnoletnie dziecko powinno już się utrzymywać bez pomocy rodzica.
Czy można dochodzić wszystkich zaległych rat?
Roszczenia o poszczególne świadczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady z upływem trzech lat. Każda miesięczna rata ma własny termin liczony od dnia, w którym stała się wymagalna.
Istotny wyjątek dotyczy roszczeń dziecka przeciwko rodzicowi: przez czas trwania władzy rodzicielskiej bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Po osiągnięciu pełnoletności ochrona ta ustaje, dlatego z dochodzeniem zaległości nie warto zwlekać.
Wszczęcie egzekucji lub inna czynność podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia może przerwać bieg przedawnienia. Ocena wymaga jednak sprawdzenia dat wymagalności poszczególnych rat oraz przebiegu wcześniejszych postępowań.
Nie należy automatycznie przyjmować, że można egzekwować tylko alimenty z ostatnich trzech lat. Raty należne w okresie małoletności oraz raty objęte wcześniejszą egzekucją wymagają indywidualnego obliczenia z uwzględnieniem zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia.
Co zrobić, gdy egzekucja została wszczęta przed pełnoletnością?
Nie ma potrzeby wszczynania drugiej sprawy wyłącznie z powodu ukończenia 18 lat. Pełnoletni wierzyciel powinien niezwłocznie zawiadomić komornika o osiągnięciu pełnoletności i przekazać własne dane kontaktowe, adres do korespondencji oraz numer rachunku bankowego. Od tego momentu samodzielnie składa oświadczenia i dyspozycje w sprawie.
Jeżeli wcześniejszy przedstawiciel ustawowy otrzymywał pieniądze bezpośrednio od dłużnika, należy przekazać komornikowi pełną informację o datach i kwotach wpłat, aby nie dochodzić świadczeń już spełnionych.