Nie wszystko w mieszkaniu podlega zajęciu
Art. 829 k.p.c. chroni przed egzekucją przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników. Ustawa wskazuje w szczególności m.in. lodówkę, pralkę, odkurzacz, piekarnik lub kuchenkę mikrofalową, płytę grzewczą, łóżka, stół i krzesła w liczbie koniecznej dla domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę.
Ochrona nie obejmuje przedmiotów, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych rzeczy danego rodzaju. Ocena zależy więc nie tylko od nazwy przedmiotu, ale też od jego charakteru, wartości i sytuacji domowników.
Narzędzia do osobistej pracy są chronione — ale z wyjątkami
Co do zasady egzekucji nie podlegają narzędzia i inne przedmioty niezbędne dłużnikowi do osobistej pracy zarobkowej oraz surowce potrzebne do produkcji na okres tygodnia. Wyjątek dotyczy pojazdów mechanicznych.
Nie oznacza to wyłączenia całego wyposażenia przedsiębiorstwa. Konieczne jest ustalenie, czy dana rzecz rzeczywiście służy osobistej pracy dłużnika i jest do niej niezbędna.
Wynagrodzenie i pieniądze na rachunku mają odrębne limity
Potrącenia z wynagrodzenia reguluje przede wszystkim Kodeks pracy. Ich granice zależą m.in. od rodzaju należności — inne zasady obowiązują przy alimentach, a inne przy pozostałych świadczeniach. Znaczenie ma także wymiar czasu pracy i wysokość minimalnego wynagrodzenia.
Środki na rachunku bankowym podlegają osobnej kwocie wolnej określonej w Prawie bankowym. Nie należy utożsamiać jej z kwotą wolną od potrąceń z wynagrodzenia. Po wpływie pieniędzy na konto zastosowanie mają przepisy właściwe dla egzekucji z rachunku, z uwzględnieniem ochrony środków, które ustawa wyłącza spod egzekucji.
Niektóre świadczenia są wyłączone w całości albo w części
Art. 831 i art. 833 k.p.c. oraz przepisy szczególne chronią wskazane sumy i świadczenia. Dotyczy to m.in. wielu świadczeń rodzinnych, wychowawczych, z pomocy społecznej i świadczeń związanych z pieczą zastępczą. Zakres ochrony trzeba zawsze ustalić na podstawie źródła konkretnej wpłaty.
Jeżeli na zajęty rachunek wpływa świadczenie ustawowo chronione, warto niezwłocznie przekazać bankowi i komornikowi dokumenty pozwalające zidentyfikować jego źródło. Samo twierdzenie, że pieniądze są „socjalne”, może nie wystarczyć.
Co zrobić, gdy zajęto rzecz albo środki objęte ochroną?
Należy szybko wskazać konkretny przepis i przedstawić dowody: decyzję o przyznaniu świadczenia, historię rachunku, umowę o pracę, dokumenty potwierdzające własność osoby trzeciej albo niezbędność narzędzia do osobistej pracy.
W zależności od sytuacji właściwa może być skarga na czynność komornika, powództwo osoby trzeciej o zwolnienie przedmiotu od egzekucji albo wniosek o ograniczenie lub umorzenie egzekucji w określonym zakresie. Terminy są krótkie, dlatego nie należy odkładać reakcji.