Od kajdan do więzienia za długi — jak karano dłużników?
Więzy, praca za dług, infamia i więzienia dla dłużników — historyczne środki przymusu oraz granice władzy wierzyciela.
Czytaj artykuł →Historia · prawo · nieoczywiste fakty
Czy wiesz, że…?
Egzekucja
bez tajemnic
Opowieści o dochodzeniu należności — od prawa rzymskiego po współczesne rozwiązania. Rzeczowo, przystępnie i z historycznym kontekstem.
O NOWYM DZIALE
Nie tylko przepisy.
Także ich historia.
W tej części strony pojawiać się będą krótkie artykuły o dawnych i współczesnych sposobach egzekwowania należności. Szczególne miejsce zajmie prawo rzymskie — źródło wielu pojęć i konstrukcji, które wpłynęły na europejską kulturę prawną.
Materiały będą wyraźnie oddzielać rozwiązania historyczne od obecnie obowiązującego prawa.
PIERWSZY CYKL
Artykuły, od których
warto zacząć.
Gotowy cykl prowadzi od najstarszych rzymskich sposobów wykonywania zobowiązań do pytań, które pojawiają się we współczesnej egzekucji.
Gdy dłużnik odpowiadał własną osobą
Manus iniectio, niewola za długi i długa droga od egzekucji osobistej do odpowiedzialności majątkowej.
Czytaj artykuł →Manus iniectio — gdy wierzyciel mógł położyć rękę na dłużniku
Jedna z najbardziej znanych i surowych instytucji dawnego rzymskiego postępowania wykonawczego.
Czytaj artykuł →Skąd wzięła się licytacja majątku dłużnika?
Od zbiorczej sprzedaży majątku po współczesną publiczną licytację ruchomości i nieruchomości.
Czytaj artykuł →Dług nie zawsze oznaczał wyłącznie obowiązek zapłaty
Mniej oczywiste sposoby zabezpieczania i wykonywania zobowiązań na przestrzeni wieków.
Czytaj artykuł →Co naprawdę może zająć komornik, a co jest wyłączone spod egzekucji?
Przepisy, które często zaskakują zarówno wierzycieli, jak i dłużników.
Czytaj artykuł →Łacińskie zasady, które nadal żyją w prawie zobowiązań
Pacta sunt servanda i inne paremie wyjaśnione na konkretnych przykładach.
Czytaj artykuł →EGZEKUCJA W LICZBACH
Liczby, które
warto znać.
Krótki obraz egzekucji w Polsce i Europie. Każda liczba ma wskazany rok, metodę i źródło — ponieważ podobnie brzmiące wskaźniki nie zawsze mierzą to samo.
Tyle niemal wyegzekwowano w ciągu roku
Łączna kwota odzyskana w postępowaniach egzekucyjnych osiągnęła rekordowy poziom. To wynik kwotowy — nie oznacza, że taki sam odsetek spraw zakończył się pełną spłatą.
Źródło: Rzeczpospolita, dane za 2025 r. ↗Taki był udział odzyskanych kwot
Na każde 100 zł zgłoszone do egzekucji odzyskano przeciętnie 22,10 zł. Wskaźnik dotyczy wartości pieniężnej, a nie liczby postępowań.
Źródło: Rzeczpospolita, dane za 2025 r. ↗Renty i emerytury wyprzedziły wynagrodzenia
Po raz pierwszy kwota uzyskana z rent i emerytur była wyższa niż z wynagrodzeń za pracę, z których wyegzekwowano 2,361 mld zł.
Źródło: Rzeczpospolita, dane za 2025 r. ↗Skuteczność liczona przez Ministerstwo Sprawiedliwości
KRK, stosując inną podstawę obliczeń, wskazała 26,27%. Różnica pokazuje, dlaczego przy każdej statystyce trzeba sprawdzić nie tylko wynik, lecz także metodę.
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna, dane MS i KRK ↗Tyle państw i systemów prawnych porównało CEPEJ
Badanie objęło państwa i jednostki Rady Europy oraz dwóch obserwatorów. Pokazuje, jak różnie organizowana jest egzekucja orzeczeń.
Źródło: CEPEJ, badanie zawodu organów egzekucyjnych ↗Obowiązkowe doskonalenie zawodowe staje się standardem
29 z 48 badanych państw i systemów przewidywało obowiązkowe szkolenie ustawiczne osób wykonujących orzeczenia. W 2014 r. odsetek wynosił 46%.
Źródło: CEPEJ, dane porównawcze 2014–2022 ↗Egzekucja z aktywów elektronicznych nie jest już wyjątkiem
W tylu badanych państwach lub systemach organy egzekucyjne mogły prowadzić zajęcie aktywów elektronicznych; w 26 była to ich kompetencja wyłączna.
Źródło: CEPEJ, zakres kompetencji egzekucyjnych ↗Mediana na 100 tys. mieszkańców
Tylu wykonawców orzeczeń przypadało przeciętnie według mediany na 100 tys. mieszkańców. Średnia wynosiła 7,9, lecz silnie podnosiły ją kraje o odmiennej organizacji systemu.
Źródło: CEPEJ, porównanie europejskie ↗Dane mają charakter informacyjny. Wskaźniki kwotowe, sprawowe i organizacyjne opisują różne zjawiska i nie powinny być bezpośrednio porównywane bez uwzględnienia metodologii źródła.