Pacta sunt servanda — umów należy dotrzymywać
To jedna z najbardziej rozpoznawalnych zasad prawa prywatnego. Jej współczesny sens nie polega na tym, że każda umowa obowiązuje bez względu na okoliczności. Umowa musi być ważna, zgodna z prawem i zasadami współżycia społecznego, a ustawa może przewidywać możliwość odstąpienia, wypowiedzenia lub zmiany zobowiązania.
Punktem wyjścia pozostaje jednak związanie stron złożonymi oświadczeniami. Wykonanie zobowiązania nie jest uprzejmością, lecz obowiązkiem prawnym.
Bona fides — dobra wiara i uczciwość w wykonaniu zobowiązania
Dobra wiara w prawie ma kilka znaczeń. W zobowiązaniach przypomina, że strony powinny działać lojalnie, uwzględniać uzasadniony cel umowy i powstrzymywać się od wykorzystywania formalnych uprawnień w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
Polski Kodeks cywilny nakazuje wykonywać zobowiązanie zgodnie z jego treścią, celem społeczno-gospodarczym, zasadami współżycia społecznego i ustalonymi zwyczajami.
Impossibilium nulla obligatio est — nie ma zobowiązania do rzeczy niemożliwej
Jeżeli świadczenie było obiektywnie niemożliwe już w chwili zawarcia umowy, czynność zobowiązująca do niego jest nieważna w zakresie przewidzianym przez przepisy. Czym innym jest jednak trudność, wzrost kosztów albo brak środków po stronie dłużnika — to nie zawsze oznacza niemożliwość prawną.
Gdy wykonanie staje się niemożliwe później, skutki zależą m.in. od tego, czy odpowiedzialność ponosi dłużnik. Dlatego paremia otwiera analizę, ale jej nie zastępuje.
Mora debitoris — zwłoka dłużnika
Prawo rozróżnia zwykłe opóźnienie od zwłoki. Zwłoka oznacza kwalifikowane opóźnienie, za które dłużnik odpowiada. Przy świadczeniach pieniężnych wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł szkody i choćby opóźnienie wynikało z okoliczności niezależnych od dłużnika.
To ważne także na etapie egzekucji: tytuł wykonawczy powinien pozwalać ustalić, od jakiej kwoty, według jakiej stopy i od kiedy należą się odsetki.
Nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet
Nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, niż sam posiada. Jeżeli zbywca nie jest właścicielem rzeczy albo jego prawo jest ograniczone, co do zasady nie może przekazać pełniejszego prawa nabywcy.
Prawo przewiduje wyjątki chroniące w określonych sytuacjach nabywcę działającego w dobrej wierze. Sama paremia nie rozstrzyga więc automatycznie sporu, ale wyraża podstawową logikę następstwa prawnego.